Tarama, dizin, sunum
Google’ın kendi anlatımıyla ilk aşamada tarayıcı denen otomatik programlar sayfalardaki metni, görselleri ve videoları indiriyor. Bu programın adı Googlebot. Belgedeki ilk uyarı şu: Googlebot keşfettiği her sayfayı taramıyor. Ne sıklıkta ve kaç sayfa tarayacağına bir algoritma karar veriyor.
İkinci aşamada Google sayfanın içeriğini çözümleyip veritabanına kaydediyor. Bu sırada birbirine benzeyen sayfaları kümeliyor ve her kümeden birini asıl sürüm olarak seçiyor; arama sonucunda gösterilebilecek olan o. İkinci uyarı da burada: dizine eklenme garanti değil, Google’ın işlediği her sayfa dizine girmiyor. 9. derste canonical ile bu seçime nasıl yön verdiğinizi göreceksiniz.
Üçüncü aşama sunum. Biri arama yaptığında Google dizinden ilgili sayfaları seçiyor. Belge yüzlerce etkenden söz ediyor ve üçünü adıyla sayıyor: kullanıcının konumu, dili ve cihazı. Aynı sorgunun Kadıköy’de ve Köln’de farklı sonuç vermesinin nedeni bu.
Üstteki yeni katman: AI Overviews ve AI Mode
Google bu özelliklerin nasıl çalıştığını Temmuz 2026’da güncellediği rehberde iki terimle açıklıyor. Birincisi, İngilizce kısaltmasıyla RAG: model cevabı yazmadan önce Google’ın temel sıralama sistemleriyle arama dizininden güncel sayfaları çekiyor. İkincisi sorgu yayılımı (query fan-out): model kullanıcının sorusunu birbiriyle ilgili birkaç alt sorguya bölüp hepsini aynı anda arıyor.
Buradan çıkan sonuç sade: yapay zekâ cevabı ayrı bir dizinden gelmiyor. Sayfanız dizinde değilse ya da iyi sıralanmıyorsa o cevaba kaynak olma şansı da düşük. Google bunu açıkça yazıyor: AI Overviews ya da AI Mode’da görünmek için ek bir koşul ve özel bir optimizasyon yok; sayfanın dizinde olması ve arama sonucunda snippet ile gösterilebilmesi gerekiyor.
Aynı rehber bir cümleyle tartışmayı kapatıyor: Google Arama açısından üretken yapay zekâ araması için optimizasyon, arama deneyimi için optimizasyondur, yani hâlâ SEO’dur. Program bu yüzden GEO’yu ayrı bir meslek gibi değil, 4. ayda SEO’nun üstüne eklenen bir katman olarak işliyor.
Sıfır tık: beklentiyi rakamla kurmak
SparkToro’nun 9 Haziran 2026’da yayımladığı çalışmaya göre ABD’de Ocak–Nisan 2026 arasında Google aramalarının yüzde 68,01’i tek bir tıklama olmadan bitti. Aynı ölçüm 2024’te yüzde 60,45’ti. Veri Similarweb panelinden geliyor ve Google’ın mobil uygulamasını kapsamıyor; yazar gerçek oranın bu yüzden daha yüksek olabileceğini not ediyor.
Ahrefs 4 Şubat 2026’da 300.000 anahtar kelimeyi karşılaştırdı: sonuç sayfasında AI Overview olduğunda ilk sıradaki sayfanın tıklanma oranı, olmasaydı beklenen orandan yüzde 58 daha düşük. Onuncu sırada kayıp yüzde 19,4.
Tablonun öbür yüzü Seer Interactive’in 24 Nisan 2026 tarihli çalışmasında. 53 markanın 5,47 milyon sorgusuna bakılmış: AI Overview içinde kaynak gösterilen marka, aynı sorguda gösterilmeyene göre gösterim başına yüzde 120 daha fazla organik tık alıyor. AI Overview bilgi amaçlı sorguların yüzde 36’sında çıkarken satın alma amaçlı sorguların yalnızca yüzde 5’inde çıkıyor.
Bu üç çalışmadan çıkardığımız ders “SEO bitti” değil. Arama başına düşen tık azaldı; kaynak gösterilmek gösterilmemekten belirgin biçimde iyi; satın alma niyetli sorgular bu değişimden en az etkilenen grup. KPI ağacınızı buna göre kuruyoruz.
Arama niyeti ve KPI ağacı
Her sorgunun arkasında bir niyet var ve biz beş türe ayırıyoruz: bilgi (“canonical nedir”), ticari araştırma (“en iyi muhasebe programı”), işlem (“muhasebe programı satın al”), gezinme (bir markanın adını yazmak) ve yerel (“Çekmeköy mali müşavir”). Gözlem tablonuzdaki on sorguyu bu türlerle etiketliyorsunuz. Aynı anda sonuç sayfasını da okuyorsunuz: bir sorguda harita çıkıyorsa Google onu yerel sayıyor demektir, siz ne düşünürseniz düşünün.
KPI ağacı dört basamaklı: gösterim, atıf, tık, dönüşüm. Sıralamayı tek başına hedef yapmıyoruz, çünkü yukarıdaki veriler aynı sıranın eskisi kadar tık getirmediğini gösteriyor. Her basamağın yanına hangi araçtan okunacağını yazıyorsunuz. Gösterim ve tık Search Console’dan, dönüşüm kendi formunuzdan ya da GA4’ten geliyor. Atıfı nasıl ölçeceğimiz 4. ve 5. ayın konusu; bugün yalnızca ağaçtaki yerini açıyoruz.
